Ngành Kỹ thuật Phần mềm

GIỚI THIỆU CHUNG

Kỹ thuật phần mềm (Software Engineering) là ngành đào tạo thuộc lĩnh vực Công nghệ thông tin, cung cấp kiến thức, kỹ năng và năng lực cần thiết để phân tích yêu cầu, thiết kế, phát triển, kiểm thử, triển khai, vận hành và bảo trì các sản phẩm, hệ thống và dịch vụ phần mềm; đồng thời áp dụng các phương pháp, quy trình, công cụ và nguyên lý kỹ thuật nhằm bảo đảm chất lượng, độ tin cậy, tính an toàn, khả năng bảo trì và mở rộng của phần mềm trong các bối cảnh thực tiễn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, nhu cầu về nguồn nhân lực Kỹ thuật phần mềm ngày càng tăng. Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách phần mềm được xây dựng. AI có thể hỗ trợ nhiều công việc từ phân tích yêu cầu, lập trình, kiểm thử đến triển khai và vận hành, nhưng một sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh vẫn cần con người hiểu bài toán, thiết kế hệ thống, đưa ra các quyết định kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm.

Vì vậy, vai trò của kỹ sư phần mềm không mất đi trong thời đại AI mà đang chuyển dịch theo hướng mới. Bên cạnh nền tảng Kỹ thuật phần mềm vững chắc, người kỹ sư cần biết khai thác AI và các công nghệ hiện đại để nâng cao năng suất, đồng thời có tư duy hệ thống và khả năng làm chủ toàn bộ quá trình phát triển sản phẩm.

Tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM (UIT), ngành Kỹ thuật phần mềm được đào tạo bài bản, hiện đại và gắn liền với thực tiễn. Chương trình liên tục được cập nhật theo sự phát triển của công nghệ và ngành công nghiệp phần mềm, hướng tới đào tạo những kỹ sư có khả năng xây dựng, làm chủ và phát triển các sản phẩm phần mềm chất lượng cao trong thời đại AI.

Sinh viên ngành được học tập trực tiếp tại doanh nghiệp công nghệ hàng đầu 

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO

1. Hình thức và thời gian đào tạo

Chương trình Cử nhân Kỹ thuật phần mềm tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM được đào tạo theo hình thức chính quy tập trung trong 4 năm (08 học kỳ chính) với 130 tín chỉ.

Điểm nổi bật của chương trình là chú trọng học tập dựa trên dự án (Project-based Learning), trong đó lý thuyết được gắn chặt với thực hành trong từng học phần. Nội dung các học phần chuyên môn được thiết kế để sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức và kỹ thuật cốt lõi mà còn từng bước vận dụng chúng để xây dựng các sản phẩm và hệ thống phần mềm. Đến cuối học phần, sinh viên có thể thực hiện những dự án có hàm lượng kỹ thuật cao, tích hợp các kiến thức đã học để giải quyết một bài toán tương đối hoàn chỉnh thay vì chỉ thực hiện các bài tập riêng lẻ.

Bên cạnh đó, chương trình tăng cường Học tập trải nghiệm (Experiential Learning) thông qua dự án thực tế, thực tập, đồ án và sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Sinh viên có cơ hội học tập tại doanh nghiệp, học cùng các chuyên gia đang trực tiếp phát triển sản phẩm và nhận sự hướng dẫn từ mentor doanh nghiệp, qua đó từng bước làm quen với quy trình, công nghệ và môi trường phát triển phần mềm trong thực tế.

Ở giai đoạn cuối khóa, sinh viên có thể lựa chọn:

• Khóa luận tốt nghiệp
• Đồ án tốt nghiệp tại doanh nghiệp
• Hoặc Đồ án tốt nghiệp kết hợp các học phần chuyên đề theo quy định.

Nhờ đó, quá trình học tập, thực tập và tốt nghiệp được kết nối chặt chẽ, giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế, tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện năng lực nghề nghiệp trước khi tốt nghiệp.

2. Các giai đoạn học tập

Chương trình được thiết kế theo lộ trình từ kiến thức nền tảng đến chuyên sâu, giúp sinh viên từng bước hình thành năng lực xây dựng và phát triển các sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh.

Giai đoạn nền tảng

Sinh viên được trang bị các kiến thức cơ sở về toán học, lập trình, cấu trúc dữ liệu và giải thuật, cơ sở dữ liệu, hệ điều hành, mạng máy tính cùng các nguyên lý cốt lõi của Kỹ thuật phần mềm.

Trên nền tảng đó, sinh viên tiếp tục phát triển năng lực về phân tích yêu cầu, kiến trúc và thiết kế phần mềm, kiểm thử và đảm bảo chất lượng, quản lý dự án, phát triển và vận hành hệ thống. Chương trình đồng thời cập nhật các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, Cloud Computing, Big Data, DevOps, CI/CD và các phương pháp phát triển phần mềm với sự hỗ trợ của AI.

Mục tiêu không chỉ là giúp sinh viên sử dụng các công cụ mới, mà quan trọng hơn là hình thành tư duy hệ thống và khả năng làm chủ công nghệ, để có thể hiểu, thiết kế, kiểm soát và cải tiến những hệ thống phần mềm ngày càng phức tạp.

Chương trình học kết hợp cùng doanh nghiệp, mang đến trải nghiệm mới cho sinh viên

Giai đoạn chuyên ngành

Từ nền tảng đã tích lũy, sinh viên lựa chọn một trong hai định hướng đào tạo:

• Phát triển phần mềm

Đây là định hướng cốt lõi của ngành Kỹ thuật phần mềm, tập trung đào tạo năng lực xây dựng và phát triển các sản phẩm, hệ thống phần mềm hoàn chỉnh. Sinh viên không chỉ học cách viết chương trình mà được trang bị kiến thức và kỹ năng xuyên suốt toàn bộ vòng đời phần mềm: từ tìm hiểu nhu cầu người dùng, phân tích yêu cầu, thiết kế kiến trúc và dữ liệu, phát triển, kiểm thử, đảm bảo chất lượng đến triển khai, vận hành, bảo trì và cải tiến sản phẩm. Chính nền tảng này giúp người học có thể phát triển lâu dài trong nghề thay vì chỉ thành thạo một ngôn ngữ lập trình hay một công nghệ cụ thể.

Trong thời đại AI, nền tảng Kỹ thuật phần mềm càng trở nên quan trọng. AI ngày nay có thể hỗ trợ sinh mã nguồn, xây dựng giao diện, viết tài liệu, kiểm thử và đề xuất giải pháp kỹ thuật. Tuy nhiên, một hệ thống phần mềm thực tế không chỉ là tập hợp các đoạn mã. Kỹ sư vẫn phải xác định bài toán nào cần giải quyết, người dùng thực sự cần gì, hệ thống nên được thiết kế như thế nào, dữ liệu được quản lý ra sao, làm thế nào để bảo đảm an toàn, hiệu năng, khả năng mở rộng và chất lượng của sản phẩm. Khi có nhiều phương án khác nhau, con người cũng là người đánh giá, lựa chọn và chịu trách nhiệm đối với hệ thống được xây dựng. Vì vậy, con người vẫn là trung tâm của quá trình phát triển phần mềm, ngay cả khi ngày càng nhiều công việc được thực hiện với sự hỗ trợ của AI.

Điều đó cũng làm thay đổi những năng lực mà một kỹ sư phần mềm cần có. Thay vì cạnh tranh với AI ở khả năng viết mã nhanh, sinh viên cần được đào tạo để trở thành người hiểu và làm chủ hệ thống: có tư duy hệ thống, biết thiết kế kiến trúc, đánh giá giải pháp, kiểm soát chất lượng mã nguồn do AI hỗ trợ tạo ra, phát hiện rủi ro, vận hành các hệ thống lớn và khai thác AI trong toàn bộ quy trình phát triển. Đồng thời, kỹ sư phần mềm thời đại mới còn cần biết tích hợp AI vào sản phẩm, xây dựng các hệ thống phần mềm thông minh và sử dụng AI như một công cụ để tạo ra giá trị cao hơn. Đây chính là những năng lực giúp kỹ sư phần mềm thích ứng và tiếp tục giữ vai trò quan trọng khi AI ngày càng phát triển.

Để đáp ứng sự thay đổi đó, chương trình Kỹ thuật phần mềm tại UIT được liên tục cập nhật cho thời đại AI. Bên cạnh nền tảng cốt lõi về phân tích yêu cầu, kiến trúc phần mềm, kiểm thử, đảm bảo chất lượng và quản lý dự án, sinh viên được tiếp cận các công nghệ và mô hình phát triển hiện đại như Machine Learning, Deep Learning, Large Language Models (LLM), AI Agent, AI-assisted Development, Cloud Computing, Microservices, Big Data, DevOps và CI/CD. Thông qua các học phần và dự án, sinh viên từng bước học cách kết hợp những công nghệ này để xây dựng, triển khai và vận hành các hệ thống Web, Mobile, Cloud và các sản phẩm phần mềm tích hợp AI.

Mục tiêu của định hướng không phải chỉ đào tạo người biết sử dụng những công nghệ đang phổ biến hôm nay, mà đào tạo kỹ sư phần mềm có nền tảng vững chắc, tư duy hệ thống, khả năng làm việc cùng AI và năng lực học hỏi công nghệ mới. Qua đó, sinh viên được chuẩn bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết để phát triển phần mềm trong thời đại AI, làm chủ những hệ thống mình xây dựng và tiếp tục thích ứng khi công nghệ thay đổi trong tương lai.

• Phát triển game

Phát triển Game là một trong những thế mạnh đặc trưng đã được ngành Kỹ thuật phần mềm UIT xây dựng trong hơn 20 năm. Sinh viên trước hết được trang bị nền tảng vững chắc về Kỹ thuật phần mềm, lập trình, kiến trúc hệ thống, trí tuệ nhân tạo và quy trình phát triển sản phẩm; từ đó tiếp tục học chuyên sâu về lập trình Game, thiết kế gameplay, phát triển Game 3D, Game trực tuyến, Game đa nền tảng và các công nghệ mới trong ngành công nghiệp Game.

Điểm khác biệt của định hướng này là Game được tiếp cận như một sản phẩm hoàn chỉnh, không chỉ là một bài toán lập trình. Bên cạnh nền tảng kỹ thuật, sinh viên có cơ hội tiếp cận các nội dung về sáng tạo, thiết kế, đồ họa Game, xây dựng nội dung, trải nghiệm người chơi, truyền thông và phát triển sản phẩm. Lợi thế này được tăng cường nhờ môi trường liên ngành của Khoa Công nghệ Phần mềm, đơn vị đồng thời phụ trách đào tạo ngành Truyền thông Đa phương tiện.

Qua đó, chương trình hướng tới đào tạo người phát triển Game có khả năng kết hợp công nghệ, nội dung và sáng tạo để tham gia vào toàn bộ quá trình hình thành và phát triển một sản phẩm Game có chất lượng.

Song song với quá trình học, sinh viên còn có cơ hội tham gia các dự án thực tế, nghiên cứu khoa học, cuộc thi học thuật và các chương trình hợp tác doanh nghiệp. Nhiều hoạt động đào tạo được triển khai theo hướng đưa doanh nghiệp vào giảng đường: tổ chức học phần trực tiếp tại doanh nghiệp, mời chuyên gia doanh nghiệp tham gia giảng dạy, mentor đồng hành cùng dự án và triển khai đồ án tốt nghiệp tại doanh nghiệp.

Đặc biệt ở hướng Phát triển Game, sinh viên có cơ hội học tập trong môi trường doanh nghiệp Game, tiếp cận quy trình phát triển sản phẩm thực tế và hiểu cách các nhóm chuyên môn phối hợp để đưa một sản phẩm từ ý tưởng đến người chơi.

Sinh viên UIT theo học lớp học thử môn SE370 - Phát triển Game tại VNG Campus

CƠ HỘI VIỆC LÀM

Tốt nghiệp ngành Kỹ thuật phần mềm tại UIT, sinh viên có thể đảm nhiệm nhiều vị trí trong lĩnh vực phát triển phần mềm và công nghiệp Game:

• Kỹ sư và chuyên viên phát triển phần mềm, tham gia phân tích, thiết kế, phát triển, kiểm thử, triển khai, vận hành và bảo trì các hệ thống phần mềm trên nhiều nền tảng như Web, Mobile, Cloud; đồng thời có thể làm việc với các kiến trúc hiện đại như Microservices, DevOps và các hệ thống quy mô lớn.
• Kỹ sư phát triển phần mềm tích hợp AI, tham gia xây dựng các sản phẩm và hệ thống thông minh ứng dụng Machine Learning, Large Language Models (LLM), AI Agent và các công nghệ trí tuệ nhân tạo hiện đại.
• Kỹ sư phát triển Game, tham gia vào quá trình xây dựng các sản phẩm Game từ gameplay, Game 2D/3D, Game trực tuyến, hệ thống backend và AI cho Game đến các vai trò kết hợp giữa kỹ thuật, thiết kế gameplay, nội dung và trải nghiệm người chơi.
• Làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ hoặc bộ phận công nghệ thông tin của các cơ quan, tổ chức trong nhiều lĩnh vực như tài chính – ngân hàng, viễn thông, thương mại điện tử, sản xuất, y tế, giáo dục và các ngành kinh tế khác.
• Tiếp tục học tập, nghiên cứu hoặc khởi nghiệp trong các lĩnh vực Kỹ thuật phần mềm, trí tuệ nhân tạo, Game và các công nghệ liên quan; phát triển các sản phẩm phần mềm, sản phẩm Game hoặc các nền tảng công nghệ mới.

Chương trình đào tạo cử nhân ngành Kỹ thuật Phần mềm mở ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên

Trong kỷ nguyên AI, công nghệ phát triển phần mềm sẽ tiếp tục thay đổi nhanh chóng, nhưng nền tảng cốt lõi của Kỹ thuật phần mềm vẫn giữ vai trò quan trọng. Những kỹ sư có khả năng hiểu bài toán, thiết kế hệ thống, làm chủ công nghệ, khai thác AI và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm sẽ tiếp tục là nhân tố trung tâm của quá trình phát triển phần mềm.

Với chương trình đào tạo liên tục cập nhật, chú trọng nền tảng Kỹ thuật phần mềm, tăng cường trải nghiệm thực tiễn và gắn kết doanh nghiệp, đồng thời phát triển hai định hướng Phát triển phần mềm và Phát triển Game, ngành Kỹ thuật Phần mềm tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM (UIT) trang bị cho sinh viên năng lực để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ, phát triển những sản phẩm có giá trị và xây dựng sự nghiệp lâu dài trong ngành công nghiệp Phần mềm và Game.

(thông tin cập nhật đến tháng 10/2026)